Kêu gọi từ thiện giả trên mạng xã hội
Câu chuyện cảnh giác
Chị L. làm kế toán ở một công ty nhỏ, buổi tối hay lướt mạng xã hội trước khi ngủ. Một hôm, chị thấy bài đăng kể về một gia đình bị lũ cuốn trôi hết nhà cửa, kèm hình một căn nhà ngập nước và lời kêu gọi chuyển khoản ngay trong đêm. Bài đăng viết rất cảm động, nói rằng chỉ cần mỗi người góp một ít là gia đình có thể mua gạo và thuốc men. Chị L. thương quá, mở sẵn ứng dụng ngân hàng và định chuyển 500 nghìn đồng.
Đúng lúc đó, chị chợt nhớ ra bài đăng chỉ ghi một số tài khoản cá nhân, không ghi tên tổ chức nào, không ghi địa chỉ cụ thể của gia đình, cũng không có ai đứng ra xác nhận. Chị nhắn hỏi người đăng xem gia đình ở xã nào, ai là người liên hệ ở địa phương, thì người đó trả lời vòng vo rồi nói chị cứ chuyển trước đi, mai sẽ gửi thêm thông tin. Chị L. thấy không ổn nên dừng lại, không chuyển tiền. Hôm sau chị tìm lại bài đăng thì thấy cùng một hình ảnh đó xuất hiện trong một nhóm khác, nhưng số tài khoản đã khác. Chị thở phào vì mình đã không vội vàng.
Minh họa
Đoạn hội thoại dưới đây là minh họa, không phải tin nhắn thật.
Vì sao dễ sập bẫy
- Lòng thương người khiến nhiều người muốn giúp ngay, không kịp kiểm chứng.
- Hình ảnh gây xúc động mạnh làm người đọc quyết định bằng cảm xúc thay vì lý trí.
- Lời giục chuyển tiền gấp tạo cảm giác nếu chậm một chút là đã quá muộn.
- Nhiều lượt chia sẻ khiến người đọc tưởng bài đăng đã được nhiều người xác nhận.
- Tâm lý nghĩ số tiền nhỏ thì không sao, nên ít ai tra hỏi kỹ trước khi chuyển.
Dấu hiệu nhận biết
- Bài kêu gọi chỉ để lại một tài khoản riêng của người đăng, không nêu tên đơn vị đứng ra, không nêu nơi ở cụ thể, cũng không cho đầu mối nào để đối chiếu.
- Ảnh minh họa nhìn nhòe, từng được dùng ở nhiều bài khác, và nội dung ảnh không ăn khớp với chuyện đang kể.
- Người đăng liên tục thúc phải gửi tiền ngay lập tức và khước từ việc đưa thêm dữ kiện.
- Nick vừa tạo không lâu, bạn bè thưa thớt, bài cũ hiếm hoi, thế mà bài xin tiền lại lan rất rộng trong thời gian ngắn.
- Dưới bài chỉ thấy những lời cám ơn na ná nhau, chẳng có ai thật sự cho biết mình đã tới tận nơi thăm trường hợp đó.
- Hỏi tới quê quán, bệnh viện hay người làm chứng thì người đăng đáp loanh quanh, thậm chí cắt liên lạc.
- Vẫn một chuyện đó nhưng đăng ở nhóm này thì số tài khoản này, sang nhóm khác lại thành số tài khoản khác.
Cách phòng tránh
- Trước lúc gửi tiền, nên đối chiếu qua một nguồn riêng biệt, ví dụ cơ quan ở địa phương, nhà trường hay một tổ chức thiện nguyện đã có tiếng.
- Nên gửi cho quỹ hay hội đã công khai sổ thu chi, hơn là gửi vào tài khoản riêng không rõ người đứng sau là ai.
- Đừng gửi chỉ vì thấy bài được chia sẻ nhiều hay có nhiều bình luận cám ơn.
- Nếu vẫn muốn giúp, có thể tặng đồ dùng, tự tới thăm, hoặc đợi đối chiếu xong rồi hãy gửi tiền.
- Thử tra ngược ảnh và tra lại nội dung bài trên mạng để xem chuyện đó có bị đăng lặp ở nhiều chỗ với dữ kiện khác nhau không.
- Khi thấy bài xin tiền còn mập mờ, nên nhắc bạn bè và người thân cùng cảnh giác.
Gặp tình huống này thì làm gì
- Dừng chuyển thêm tiền cho đợt kêu gọi đó.
- Giữ lại bằng chứng: bài đăng, đường link, trang web giả, số tài khoản nhận tiền và sao kê nếu đã chuyển tiền.
- Kiểm chứng người thụ hưởng và tổ chức qua trang chính thức của tổ chức, số điện thoại công khai của tổ chức hoặc chính quyền địa phương, không tin vào hình ảnh và câu chuyện cảm động gửi qua tin nhắn.
- Chỉ gọi ngân hàng qua hotline chính thức khi đã chuyển tiền, để hỏi về khả năng hỗ trợ.
- Thông báo cho tổ chức bị giả danh để tổ chức cảnh báo cộng đồng, khi trang hoặc tài khoản đó mạo danh một tổ chức thật.
- Trình báo công an gần nhất khi đã mất tiền hoặc có dấu hiệu lừa đảo rõ ràng, mang theo bằng chứng đã lưu, và cảnh báo người thân để không ai chuyển tiền vào cùng tài khoản đó.
Bài viết liên quan
Gửi câu chuyện lừa đảo của bạn cho chongluadao.org.