Giấy tay có người làm chứng vẫn chưa đủ an toàn
Câu chuyện cảnh giác
Chị H. về quê tìm mua một mảnh đất để cha mẹ già có chỗ ở gần con cháu. Người bán là người quen trong xóm, nói đất của gia đình để lại, chưa làm sổ, nhưng cứ viết giấy tay, có người làm chứng ký vào là đủ, bao nhiêu nhà trong xóm cũng mua bán kiểu đó. Giá đất lại rẻ hơn đất có sổ nhiều nên chị H. thấy hợp lý, đã chuẩn bị trả tiền và nhận đất. Trước ngày giao tiền, chị H. kể chuyện với một người chị họ làm ở văn phòng công chứng. Người chị họ nói thẳng: trả tiền mà tên mình không có trên giấy chứng nhận, không có hợp đồng công chứng thì sau này người bán hoặc người thừa kế đòi lại đất, chị rất khó bảo vệ quyền của mình. Chị H. nghe vậy thì dừng lại, yêu cầu kiểm tra nguồn gốc đất, xem đất có đủ điều kiện cấp sổ và chuyển nhượng hay không, và chỉ giao dịch khi có hợp đồng công chứng, sang tên đầy đủ. Người bán nghe yêu cầu này thì nói làm vậy tốn phí, tốn thời gian, rồi không muốn bán nữa. Chị H. tiếc mảnh đất nhưng nhẹ nhõm vì chưa trả tiền cho một tờ giấy tay.
Minh họa
Đoạn hội thoại dưới đây là minh họa, không phải tin nhắn thật.
Vì sao dễ sập bẫy
- Tin người quen, tin lời người bán trong xóm hơn tin quy trình pháp lý.
- Ham giá rẻ vì đất chưa có sổ thường rẻ hơn đất có sổ nhiều.
- Nghĩ giấy tay có người làm chứng là đủ, vì nhiều người quanh mình cũng làm vậy.
- Ngại thủ tục công chứng, sợ tốn phí và tốn thời gian nên chọn cách đơn giản.
Dấu hiệu nhận biết
- Bên bán bảo đất chưa được cấp sổ, sổ đang chờ làm, hoặc cứ ký giấy tay có người làm chứng là đủ, khỏi cần công chứng.
- Thửa đất thuộc diện chưa có giấy chứng nhận, đất lấn chiếm, đang tranh chấp, hoặc nằm trong diện quy hoạch.
- Văn bản mua bán chỉ là giấy viết tay, thiếu dấu công chứng và thiếu xác nhận của chính quyền địa phương.
- Bên bán chưa làm rõ mình có phải người duy nhất có quyền định đoạt hay không, trong khi hồ sơ chưa xác minh rõ các đồng sở hữu hoặc người thừa kế liên quan và việc ai cần tham gia ký kết trong trường hợp cụ thể.
- Mức giá rẻ hẳn vì bên bán đánh trúng tâm lý muốn mua nhanh, ngại thủ tục rườm rà.
- Bên bán né làm thủ tục công chứng và sang tên, viện cớ tốn phí và mất thời gian.
Cách phòng tránh
- Hãy chọn giao dịch công chứng rồi sang tên ở cơ quan thẩm quyền, để tên mình được ghi trên giấy chứng nhận.
- Trước khi trả tiền, cần xác minh đất đã được cấp giấy chứng nhận chưa, người đứng tên và người có quyền sử dụng đất là ai, đất có đủ điều kiện chuyển nhượng và đăng ký sang tên hay không.
- Với đất chưa có sổ, cần tìm hiểu kỹ nguồn gốc, hỏi luật sư và cơ quan đất đai ở địa phương về khả năng cấp sổ, thay vì chỉ nghe lời bên bán.
- Với giao dịch phức tạp, có nhiều người liên quan hoặc giấy tờ chưa rõ ràng, nên tham khảo công chứng viên hoặc luật sư trước khi ký, thay vì tự kết luận từ một tờ giấy tay.
- Đừng trả hết tiền khi trong tay chỉ có giấy tay, và đừng xây nhà kiên cố trên thửa đất chưa đứng tên mình.
- Cần xác minh ai là người có quyền định đoạt và người có quyền liên quan, và hỏi công chứng viên hoặc luật sư về việc ai cần ký trong trường hợp cụ thể, thay vì mặc định mọi người liên quan đều phải cùng ký một loại hợp đồng.
- Giấy tay kèm người làm chứng thường chưa đủ để bảo đảm việc công chứng và đăng ký sang tên, vì vậy đừng chỉ dựa vào giấy tay để trả tiền. Bài này không kết luận mọi giao dịch giấy tay trước đây đều vô hiệu, việc đánh giá cần xem nguồn gốc, điều kiện cụ thể và ý kiến tư vấn chuyên môn.
Gặp tình huống này thì làm gì
- Dừng chuyển thêm tiền và dừng ký thêm giấy tờ cho đến khi đã kiểm chứng và được tư vấn.
- Giữ lại toàn bộ bằng chứng: hợp đồng, phiếu thu, biên nhận, tin nhắn, tin đăng, giấy tờ đã nhận và sao kê nếu đã chuyển tiền.
- Tự kiểm chứng quyền sở hữu và người có quyền bán hoặc cho thuê tại Văn phòng đăng ký đất đai, văn phòng công chứng hoặc cơ quan quản lý có thẩm quyền, không tin vào bản photo giấy tờ gửi qua tin nhắn.
- Nhờ luật sư hoặc văn phòng công chứng tư vấn trước khi ký tiếp, nhất là khi giao dịch có giấy tay, giấy ủy quyền, nhiều người cùng đặt cọc hoặc dự án chưa đủ điều kiện mở bán.
- Chỉ gọi ngân hàng qua hotline chính thức khi đã chuyển tiền, để hỏi về khả năng tra soát, và nói rõ không được đảm bảo sẽ lấy lại được tiền.
- Chỉ đổi mật khẩu ngân hàng hoặc khóa tài khoản khi có dấu hiệu tài khoản bị lợi dụng hoặc đã lộ thông tin đăng nhập, không tự động đổi chỉ vì giao dịch nhà đất gặp trục trặc.
- Trình báo công an gần nhất khi có dấu hiệu chiếm đoạt, như bán một tài sản cho nhiều người, bán tài sản không thuộc quyền của mình hoặc nhận tiền rồi biến mất, mang theo hồ sơ đã lưu.
- Báo cáo tin đăng và tài khoản cho nền tảng để gỡ bài, và cảnh báo người thân để không ai khác giao dịch với cùng bên đó.
Bài viết liên quan
Gửi câu chuyện lừa đảo của bạn cho chongluadao.org.